ειδη συνταξης

Είδη σύνταξης στον e-ΕΦΚΑ: κατηγορίες και βασικές διαφορές

Τα είδη σύνταξης ξεχωρίζουν πρώτα από τον λόγο χορήγησης: γήρας, αναπηρία ή θάνατος ασφαλισμένου ή συνταξιούχου. Για να βρεις τι σε αφορά, χρειάζεται επίσης να διακρίνεις την κύρια από την επικουρική και την πλήρη από τη μειωμένη σύνταξη.

✓ Έλεγχος πηγών: 2026-09-30

Πώς ταξινομούνται οι συντάξεις χωρίς να μπερδεύονται οι όροι

Όταν ακούς «εθνική», «αναπηρική» ή «σύνταξη ΙΚΑ», δεν πρόκειται για ισοδύναμες κατηγορίες. Κάθε όρος απαντά σε διαφορετική ερώτηση:

  • Για ποιον λόγο χορηγείται; Οι βασικές κατηγορίες είναι σύνταξη λόγω γήρατος, λόγω αναπηρίας και λόγω θανάτου.
  • Σε ποιον κλάδο ασφάλισης αντιστοιχεί; Μπορεί να είναι κύρια ή επικουρική σύνταξη.
  • Από ποια μέρη σχηματίζεται η κύρια σύνταξη; Στον γενικό τρόπο υπολογισμού, από την εθνική και την ανταποδοτική σύνταξη.
  • Υπάρχει μείωση λόγω πρόωρης αποχώρησης; Στη σύνταξη γήρατος διακρίνουμε πλήρη και μειωμένη.
  • Πού ήσουν ασφαλισμένος; Οι ονομασίες ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΟΓΑ ή Δημόσιο παραπέμπουν στο ασφαλιστικό ιστορικό και στις διατάξεις που εξετάζονται.

Έτσι, μπορείς να λαμβάνεις κύρια σύνταξη γήρατος με εθνικό και ανταποδοτικό τμήμα και, εφόσον έχεις σχετικό δικαίωμα, ξεχωριστή επικουρική. Το εφάπαξ δεν είναι ακόμη μία μηνιαία σύνταξη, αλλά διαφορετική παροχή.

Σύνταξη γήρατος: πλήρης ή μειωμένη

Η σύνταξη γήρατος βασίζεται στον συνδυασμό ηλικίας και χρόνου ασφάλισης. Οι γενικές διαδρομές που δημοσιεύει ο e-ΕΦΚΑ είναι:

  • Πλήρης στα 67 με τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης, δηλαδή 15 έτη.
  • Πλήρης στα 62 με τουλάχιστον 12.000 ημέρες ασφάλισης, δηλαδή 40 έτη.
  • Μειωμένη στα 62 με 4.500 ημέρες, υπό προϋποθέσεις. Χρειάζεται να την προβλέπουν οι καταστατικές διατάξεις του πρώην φορέα σου και να καλύπτονται οι ειδικές χρονικές προϋποθέσεις.

Ειδικές ή μεταβατικές διατάξεις μπορεί να αλλάζουν τη διαδρομή σου. Βαρέα ένσημα, παλαιότερη κατοχύρωση και ορισμένες ειδικές κατηγορίες χρειάζονται ξεχωριστό έλεγχο.

Η μειωμένη σύνταξη έχει μόνιμη μείωση λόγω πρόωρης αποχώρησης που παραμένει και μετά το γενικό όριο ηλικίας. Η σχετική μείωση εφαρμόζεται στο εθνικό τμήμα, με 6% ανά έτος πρόωρης αποχώρησης και ανώτατο όριο 30%.

Για να εξετάσεις τη δική σου διαδρομή, δες τον οδηγό για τη σύνταξη λόγω γήρατος και τον ξεχωριστό έλεγχο προϋποθέσεων για τη μειωμένη σύνταξη.

Σύνταξη αναπηρίας: άλλο η πιστοποίηση, άλλο το δικαίωμα

Η σύνταξη λόγω αναπηρίας δεν προϋποθέτει ότι έχεις φτάσει στο γενικό όριο ηλικίας γήρατος. Εξετάζονται όμως ασφαλιστικές και ιατρικές προϋποθέσεις: ο χρόνος ασφάλισης, το πιστοποιημένο ποσοστό και η διάρκεια της αναπηρίας, καθώς και η αιτία της.

Η υγειονομική κρίση πιστοποιεί την αναπηρία, ενώ ο e-ΕΦΚΑ ελέγχει το ασφαλιστικό δικαίωμα. Διαφορετικοί κανόνες μπορεί να εφαρμόζονται σε κοινή νόσο, εργατικό ατύχημα ή επαγγελματική ασθένεια.

Αν η πιστοποίηση έχει συγκεκριμένη διάρκεια, έλεγξε εγκαίρως τη διαδικασία επανεξέτασης και παράτασης. Μην θεωρήσεις ότι κάθε αναπηρική σύνταξη είναι ισόβια ή ότι κάθε ποσοστό αναπηρίας δίνει το ίδιο ποσό.

Επίσης, η αναπηρική σύνταξη δεν ταυτίζεται με προνοιακό επίδομα αναπηρίας. Δες αναλυτικά τις διαφορές και τα βήματα στη σύνταξη λόγω αναπηρίας.

Σύνταξη λόγω θανάτου: δεν αφορά μόνο τη χηρεία

Η σύνταξη λόγω θανάτου μπορεί να χορηγηθεί σε δικαιούχα μέλη της οικογένειας όταν πεθάνει ασφαλισμένος ή συνταξιούχος. Ο όρος «σύνταξη χηρείας» αφορά κυρίως τον επιζώντα σύζυγο ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης, αλλά δεν καλύπτει όλες τις περιπτώσεις.

  • Ο επιζών σύζυγος ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης εξετάζεται με βάση τις προϋποθέσεις της αντίστοιχης σχέσης.
  • Τα τέκνα μπορεί να έχουν δικό τους δικαίωμα, με προϋποθέσεις ηλικίας, οικογενειακής κατάστασης ή αναπηρίας.
  • Διαζευγμένος σύζυγος μπορεί να είναι δικαιούχος μόνο εφόσον πληρούνται ειδικοί όροι.

Αν ο θανών ήταν ασφαλισμένος και όχι ήδη συνταξιούχος, ελέγχεται και ο απαιτούμενος ασφαλιστικός χρόνος του. Το ποσό κατανέμεται σύμφωνα με τους κανόνες για τους δικαιούχους· δεν μεταφέρεται υποχρεωτικά ολόκληρη η σύνταξή του σε ένα πρόσωπο.

Η εργασία ή η λήψη δικής σου σύνταξης μπορεί να επηρεάσει το καταβαλλόμενο ποσό. Πριν συμπεράνεις ότι αποκλείεσαι ή ότι δικαιούσαι ολόκληρο το ποσό, δες τη σύνταξη λόγω θανάτου.

Εθνική και ανταποδοτική: τα δύο μέρη της κύριας σύνταξης

Η εθνική και η ανταποδοτική δεν είναι δύο ανεξάρτητες συντάξεις για τις οποίες κάνεις χωριστές αιτήσεις. Αποτελούν τα δύο τμήματα του γενικού υπολογισμού της κύριας σύνταξης.

Το εθνικό τμήμα

Για το 2026, το ποσό βάσης της εθνικής σύνταξης είναι 446,87 ευρώ. Στη σύνταξη γήρατος, το πλήρες εθνικό ποσό προϋποθέτει 20 έτη ασφάλισης και 40 έτη μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα, στο διάστημα από το 15ο έτος ηλικίας έως την ηλικία υποβολής της αίτησης.

Με 15 έως 19 έτη ασφάλισης, εφαρμόζεται μείωση 2% για κάθε έτος που λείπει από τα 20. Για κάθε έτος διαμονής που λείπει από τα 40, η μείωση είναι 2,5%, ενώ απαιτούνται τουλάχιστον 15 έτη διαμονής. Εξετάζεται επιπλέον τυχόν μείωση λόγω πρόωρης αποχώρησης. Στην αναπηρία και στη σύνταξη λόγω θανάτου ισχύουν ειδικοί κανόνες υπολογισμού.

Το ανταποδοτικό τμήμα

Η ανταποδοτική σύνταξη εξαρτάται από τον χρόνο ασφάλισης, τις συντάξιμες αποδοχές ή το εισόδημα επί του οποίου καταβλήθηκαν εισφορές και τα ποσοστά αναπλήρωσης. Δεν υπολογίζεται μόνο από τον τελευταίο μισθό.

Επομένως, «πλήρης σύνταξη» σημαίνει χωρίς μείωση ηλικίας, όχι ίδιο ποσό για όλους. Με 15 έτη στα 67 μπορείς να ακολουθείς τη γενική διαδρομή πλήρους σύνταξης, αλλά δεν λαμβάνεις γι’ αυτό το πλήρες εθνικό ποσό των 20 ετών.

Επικουρική σύνταξη και εφάπαξ: ποιος τα δικαιούται

Η επικουρική είναι ξεχωριστή μηνιαία παροχή, η οποία συνδέεται με ασφάλιση σε επικουρικό κλάδο. Χρειάζεται να υπάρχει σχετικός χρόνος ασφάλισης και να πληρούνται οι προϋποθέσεις απονομής.

Ανάλογα με την υπαγωγή σου, η επικουρική ασφάλιση μπορεί να αφορά τον e-ΕΦΚΑ ή το ΤΕΚΑ. Έλεγξε ποιος φορέας είναι αρμόδιος και αν έχει υποβληθεί η αντίστοιχη αίτηση. Η απόφαση ή η πρώτη πληρωμή της επικουρικής δεν είναι απαραίτητο να συμπέσει με της κύριας.

Το εφάπαξ καταβάλλεται μία φορά και αφορά όσους είχαν ασφάλιση σε σχετικό κλάδο πρόνοιας. Δεν αποτελεί γενικό δικαίωμα κάθε συνταξιούχου. Αντίστοιχα, η αποζημίωση αποχώρησης από εργοδότη είναι διαφορετικό ζήτημα από το ασφαλιστικό εφάπαξ.

Τι αλλάζει ανάμεσα σε πρώην ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΟΓΑ και Δημόσιο

Οι πρώην φορείς ενοποιήθηκαν στον e-ΕΦΚΑ, αλλά πολλές διαφορές στις προϋποθέσεις παραμένουν. Το ιστορικό σου εξακολουθεί να έχει σημασία, ιδίως για μειωμένη σύνταξη, μεταβατικές διατάξεις, βαρέα και αναγνωρίσεις χρόνου.

  • Πρώην ΙΚΑ: εξετάζονται οι ημέρες ασφάλισης και, όπου απαιτείται, η κατανομή τους σε συγκεκριμένες περιόδους.
  • Πρώην ΟΑΕΕ ή ΕΤΑΑ: χρειάζεται έλεγχος ασφαλιστικού χρόνου και τυχόν οφειλών. Οι κανόνες μειωμένης των μισθωτών δεν ισχύουν εδώ.
  • Πρώην ΟΓΑ: μπορεί να εφαρμόζονται ιδιαίτεροι ή μεταβατικοί κανόνες υπολογισμού.
  • Δημόσιο: ο χρόνος υπηρεσίας και οι ειδικές ή μεταβατικές προϋποθέσεις χρειάζονται συνδυαστικό έλεγχο.

Αν εργάστηκες ως μισθωτός και αργότερα ως ελεύθερος επαγγελματίας, δήλωσε ολόκληρο το ιστορικό σου. Κατά κανόνα βγαίνει μία κύρια σύνταξη για όλο τον χρόνο.

Πώς βρίσκεις ποια σύνταξη σε αφορά

  1. Ξεκίνα από τον λόγο συνταξιοδότησης: ηλικία και ένσημα, αναπηρία ή θάνατος μέλους της οικογένειας.
  2. Συγκέντρωσε το ασφαλιστικό ιστορικό: πρώην φορείς, ημέρες ή έτη ασφάλισης, κενά, παράλληλη ασφάλιση και εργασία στο εξωτερικό.
  3. Έλεγξε τις πρόσθετες προϋποθέσεις: διαμονή, πρόσφατη ασφάλιση όπου απαιτείται, πιστοποίηση αναπηρίας ή στοιχεία οικογενειακής κατάστασης.
  4. Ξεχώρισε τις παροχές: κύρια, επικουρική και εφάπαξ μπορεί να χρειάζονται διαφορετικό χειρισμό.
  5. Επιβεβαίωσε τη διαδικασία στον e-ΕΦΚΑ ή στο gov.gr και κράτησε αριθμό πρωτοκόλλου για κάθε αίτηση.

Η προσωρινή σύνταξη ή η προκαταβολή δεν αποτελεί νέο είδος οριστικής σύνταξης, αλλά ενδιάμεση καταβολή με δικούς της όρους. Για την προετοιμασία του φακέλου σου, δες τον οδηγό για την αίτηση συνταξιοδότησης.

Η τελική κρίση για δικαίωμα και ποσό ανήκει στον αρμόδιο φορέα.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι τα βασικά είδη σύνταξης στον e-ΕΦΚΑ;

Οι βασικές κατηγορίες είναι η σύνταξη λόγω γήρατος, λόγω αναπηρίας και λόγω θανάτου. Διαφορετική διάκριση είναι η κύρια και η επικουρική σύνταξη, ενώ η εθνική και η ανταποδοτική αποτελούν τμήματα του γενικού υπολογισμού της κύριας.

Με 15 χρόνια ασφάλισης παίρνω πλήρη σύνταξη;

Η γενική διαδρομή προβλέπει πλήρη σύνταξη γήρατος στα 67 με τουλάχιστον 4.500 ημέρες, δηλαδή 15 έτη ασφάλισης. Το «πλήρης» σημαίνει χωρίς μείωση λόγω πρόωρης αποχώρησης, όχι ότι λαμβάνεις το πλήρες εθνικό ποσό των 20 ετών. Ελέγχονται επίσης οι προϋποθέσεις διαμονής και τυχόν ειδικές διατάξεις.

Μπορώ να πάρω μόνο εθνική σύνταξη χωρίς ένσημα;

Η εθνική σύνταξη δεν είναι καθολικό επίδομα που χορηγείται χωρίς ασφαλιστικές προϋποθέσεις. Αποτελεί μέρος της κύριας σύνταξης και προϋποθέτει θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Αν δεν έχεις τον απαιτούμενο ασφαλιστικό χρόνο, έλεγξε χωριστά στον ΟΠΕΚΑ τις προϋποθέσεις παροχής για ανασφάλιστους υπερήλικες.

Η μειωμένη σύνταξη γίνεται πλήρης όταν φτάσω στα 67;

Όχι, η μείωση λόγω πρόωρης αποχώρησης παραμένει και μετά τα 67. Στον γενικό υπολογισμό, αυτή η μείωση εφαρμόζεται στο εθνικό τμήμα της κύριας σύνταξης. Γι’ αυτό χρειάζεται να εξετάσεις τόσο τις προϋποθέσεις όσο και τη μόνιμη διαφορά στο ποσό πριν υποβάλεις αίτηση.

Μπορώ να παίρνω δική μου σύνταξη και σύνταξη χηρείας;

Μπορείς να πάρεις σύνταξη λόγω θανάτου και ενώ έχεις δική σου σύνταξη. Μπορεί όμως να επηρεάζει το ποσό της σύνταξης χηρείας σύμφωνα με τους κανόνες σώρευσης και τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Χρειάζεται να δηλώσεις τη δική σου σύνταξη και να ζητήσεις έλεγχο από τον e-ΕΦΚΑ.

Η επικουρική και το εφάπαξ δίνονται μαζί με την κύρια σύνταξη;

Κρίνονται χωριστά από την κύρια σύνταξη. Χρειάζεται να είχες ασφάλιση στους αντίστοιχους κλάδους και να καλύπτεις τις προϋποθέσεις τους. Έλεγξε τις απαιτούμενες αιτήσεις, καθώς οι αποφάσεις και οι πληρωμές μπορεί να εκδοθούν σε διαφορετικό χρόνο.